Rękopis z Baunatal · lipiec 2012
Kronika Bogdana Bomerta
Historia rodziny Adama i Władysławy Bomert, spisana przez ich syna: dzieciństwo w Działdowie, wojna w Gralewie, dwa lata bez rodziców i nowe życie w Danzig (Gdańsk).
- Autor
- Bogdan Bomert, urodzony 26 października 1933 roku w Warschau (Warszawa) jako Bohdan Bomert, zmarły 22 lutego 2020 roku w Baunatal
- Powstanie
- Baunatal, lipiec 2012 — napisana dla własnej rodziny i jej potomków
- Objętość
- 70 stron, cztery rozdziały, 34 numery ilustracji i 13 załączników
- Miejsca
- Warschau (Warszawa), Działdowo, Łaszewo, Ćwiklinek, Gralewo, Zaborowo, Raciąż, Danzig (Gdańsk)
- Okres
- od 1909 do 2020 roku — od narodzin matki do śmierci autora w Baunatal
Układ · w kolejności rękopisu
Cztery rozdziały, jedna karta przed nimi — i uzupełnienie
Autor nie opowiada według drzew genealogicznych, lecz według czasu: najpierw rodzice, potem wojna, na końcu powrót. Numery ilustracji i załączniki rękopisu stoją na tej stronie tam, gdzie umieścił je autor. Opowieść zamykają dwie strony, które nie pochodzą z rękopisu: Potomkowie, zbierający to, co rękopis utrwala o trzech rodzinach od 1959 roku, oraz strona pamięci samego autora.
Jan Bomert, ojciec Adama
Pierwsza karta rękopisu nosi tylko imię i zdjęcie: dziadek, który zmarł w 1918 roku, gdy jego żona była w ciąży z siódmym dzieckiem.
Czas przed 1933 rokiem
Adam Aleksander Bomert, urodzony w Woli Brwileńskiej koło Płocka, zdobywa względy Władysławy Szczepkowskiej sfałszowanym telegramem. W 1933 roku w Warschau (Warszawa) przychodzi na świat ich syn.
Lata 1939–1945
Ze sklepu kolonialnego w Ćwiklinku powstaje sklep w Gralewie. 11 sierpnia 1943 roku dziesięciu Polaków zostaje powieszonych we wsi; w kwietniu 1944 roku Gestapo zabiera rodziców.
Koniec drugiej wojny światowej
17 stycznia 1945 roku przychodzą Rosjanie. W lipcu matka wraca z Ravensbrück, jesienią rodzina przenosi się do Zaborowa — pięć lat między biedą a szkolną ławą.
Życie w Gdańsku
Hala stoczni, batalion pracy, rysunek techniczny. 27 maja 1956 roku Teresa Chrobak zaprasza do białego tanga — z dwóch rodzin stają się trzy.
Potomkowie i trzy rodziny od 1959 roku
Małżeństwa Haliny, Bogdana i Gizeli wraz z ich aktami, czworo dzieci, które rękopis wymienia z imienia — i miejsce, w którym pozostawia swoją kontynuację otwartą.
Pamięci Bogdana Bomerta
Sam autor: jego życie od Warszawy do Baunatal, piętnaście numerów ilustracji, na których można go zobaczyć, i jego ostatnie zdania.
Z uzupełnienia tomu
Trzy rodziny od 1959 roku
Trzy małżeństwa w trzech datach: Halina Bomert i marynarz Stanisław Kowalski biorą ślub 8 lutego 1958 roku, autor i Teresa Chrobak 30 maja 1959 roku, Gizela Bomert i Adolf Gruszyc 16 kwietnia 1966 roku. Rękopis towarzyszy trzem gospodarstwom aż do lipca 2012 roku i wymienia przy tym czworo dzieci.
Rodzina Kowalskich
Halina Bomert, urodzona w 1937 roku w Łaszewie, i marynarz Stanisław Kowalski. Rękopis wymienia trzech synów: Krzysiek, Andrzej i Marek. Halina umiera 20 marca 2010 roku.
Rodzina Bomertów
Bogdan Bomert, kreślarz w stoczni gdańskiej (Stocznia Gdańska), i Teresa Chrobak — poznani 27 maja 1956 roku, gdy zagrano białe tango. Ślub kościelny 4 lipca 1959 roku. Z jego synów rękopis wymienia tylko Paula. Umiera 22 lutego 2020 roku w Baunatal.
Rodzina Gruszyców
Gizela Bomert, urodzona w 1940 roku jako bliźniaczka w Ćwiklinku, i Adolf Waldemar Gruszyc, poznani w Danziger Fernseher Werke. Para przenosi się do „Junge Viertel“ (młodego osiedla) we Wrzeszczu. Dzieci w tym małżeństwie rękopis nie wymienia.
Potomkowie: akty trzech małżeństw, czworo imion dzieci i otwarta kontynuacja
Rękopis w liczbach
Tekst od strony tytułowej do karty załącznika 13. Ta strona podaje go w całości.
Fotografie ze zbiorów rodzinnych, z podpisami autora. Kilka numerów obejmuje dwa zdjęcia, od 12a do 27a.
Odpisy aktów urodzenia i małżeństwa, meldunek o działalności w konspiracji, mapa i dwanaście kart wspomnień.
Skąd pochodzą te liczby. Numery stron, numery ilustracji i wykaz załączników pochodzą z samego rękopisu. Strona liczy numery ilustracji tak, jak nadał je autor — wraz z numerami pośrednimi 12a, 12b, 19a, 19b, 21a, 22a, 24a i 27a.
Sollte ich in meiner Erzählung jemand oder etwas vergessen oder etwas anders dargestellt haben, als dies in Wirklichkeit passiert ist, dann bitte ich alle um Vergebung. Das menschliche Gedächtnis — und meins allen voran — ist manchmal nicht sehr zuverlässig, und das benutze ich als meine Entschuldigung.
Gdybym w mojej opowieści kogoś lub czegoś pominął albo coś przedstawił inaczej, niż stało się w rzeczywistości, to proszę wszystkich o wybaczenie. Pamięć ludzka — a moja przede wszystkim — bywa niewiarygodna, i to stawiam jako swoje usprawiedliwienie.
Jak rodzice się odnaleźli
Pokój u Fijałkowskich, telegram z podrobionym podpisem, odmowa za odmową. Autor zauważa: „Wie er es schließlich geschafft hat, ihr Herz zu gewinnen, ist mir bis heute ein Rätsel.“
Jak w końcu udało mu się zdobyć jej serce, pozostaje dla mnie zagadką do dziś.
Co wojna zrobiła z rodziną
Ojciec członkiem Armii Krajowej, wydany, torturowany w Nowym Dworze (Nowy Dwór Mazowiecki), rozstrzelany w lesie. Matka wraca z Ravensbrück — aresztowana dwa tygodnie po ciężkiej operacji, dwa lata oddzielona od dzieci.
Jak toczyło się dalej
Zaborowo bez prądu, ze studnią i małym piecem; matka handlująca jajkami i masłem; matura w dawnej synagodze; biuro kreślarskie w stoczni gdańskiej (Stocznia Gdańska).
O rękopisie
Co tu jest — a czego nie ma
Podstawą tej strony jest plik PDF Saga Bomertow w wersji z lipca 2012 roku, 70 stron tekstu, fotografii i skanów aktów. Tekst nie został przepisany ani skrócony; rozdziały idą za jego nagłówkami, podpisy ilustracji są jego własne, każdy uzupełniony o stronę rękopisu.
Dodano tylko to, czego książka nie potrzebuje, a strona internetowa nie może się obejść: układ prowadzący przez rozdziały, kalendarium, rejestr osób i miejscowości oraz wykaz ilustracji, z którego wynika, które zdjęcie pochodzi z której strony rękopisu.
Załącznik 13 rękopisu to nagranie dźwiękowe: w wieku 74 lat autor nagrał „Ave Maria“; miało zabrzmieć na jego złotym weselu. W pliku PDF jest tylko karta, na której je wyjaśnia — samo nagranie nie jest częścią pliku. Dlatego na tej stronie załącznik figuruje jako to, czym jest w rękopisie: wyjaśnienie, nie utwór muzyczny.
Kto zna okoliczność, zna też granicę tego wydania: autor pisze, że dalsze losy trzech rodzin to „schon drei andere Geschichten“ — i że ktoś, miejmy nadzieję, podejmie się tego zadania. To, co rękopis mimo to utrwala o trzech rodzinach i ich dzieciach, stoi na stronie Potomkowie.
już trzy inne historie.
Załączniki
Akty, wspomnienia i rejestr
To, co opowieść dokumentuje, stoi zebrane na końcu: trzynaście załączników, których wykaz sporządził sam autor — z numerami stron dla każdej pozycji.
Załącznik I
Akty i dokumenty
Jedenaście pozycji: akty urodzenia Adama, Władysławy, Bogdana, Haliny i Gizeli, cztery akty małżeństwa, meldunek o działalności Adama Bomerta w AK oraz mapa miejscowości.
Załącznik II
Wspomnienia Gizeli
Dwanaście kart, które autor umieścił na końcu: zapiski jego siostry, z których dwa razy cytuje w drugim rozdziale. Do tego karta o nagraniu „Ave Maria“.
Rejestr
Kalendarium, nazwiska i ilustracje
Wszystkie daty od 1909 do 2020 roku w jednym ciągu, osoby i miejscowości tomu do wyszukania oraz wykaz, który numer ilustracji stoi na której stronie rękopisu.
Na zakończenie rękopisu
Autor nie kończy na śmierci swojej matki w marcu 1969 roku, lecz prośbą i podziękowaniem. Między ostatnim wspomnieniem a słowem końcowym stoi zdanie, które najlepiej oddaje stosunek tego tomu do jego własnej historii: „Ich danke Gott bis heute für die Rückkehr unserer Mutter. Wäre sie nicht wiedergekommen, dann hätten wir nichts zu lachen gehabt.“
Dziękuję Bogu do dziś za powrót naszej matki. Gdyby nie wróciła, nie mielibyśmy się z czego śmiać.
Ta strona udostępnia tom w internecie, nie zmieniając go. Kto zaczyna rozdział, powinien wiedzieć, że pierwsza strona poświęcona jest dziadkowi — imię, zdjęcie i data śmierci, nic więcej.