Pierwsza karta · s. 2 rękopisu
Jan Bomert, ojciec Adama
Druga karta rękopisu nosi imię, portret i nic więcej. Autor poświęcił swojemu dziadkowi osobną stronę — i nie dodał do niej ani jednego zdania.
- Imię i nazwisko
- Jan Bomert — pisownia rękopisu; rodzina występuje tam także jako Bohmert
- Zmarł
- 11 października 1918 roku, według relacji jego żony Josephine
- Żona
- Josephine Bomert, w rękopisie w innym miejscu także jako Józefina
- Dzieci
- siedmioro: Ludwig, Sigismund, Adam, Irena, Henryk, Jadwiga i Johann
- Syn Adam
- urodzony 9 kwietnia 1912 roku w Woli Brwileńskiej koło Płocka — ojciec autora
- Portret
- zdjęcie atelierowe z zakładu E. Pawłowski w Płocku, wykonane przed 1918 rokiem
Stan źródeł
Dwa zdania, jedna data, jedna ilustracja
O Janie Bomercie rękopis nie mówi niemal nic, a to, co podaje, stoi w innym miejscu — nie na jego stronie, lecz tam, gdzie mowa o dziadku dzieci. Najważniejsza wiadomość: zmarł 11 października 1918 roku, w tym samym roku, w którym jego żona Josephine była w ciąży z najmłodszym synem Johannem.
To drugie, co tom utrwala, to luka. Na zdjęciu rodzinnym z karty ojca, które autor prowadzi pod numerem 3, babcia siedzi z siedmiorgiem dzieci — dziadka nie ma. Autor tego nie uzasadnia, podaje tylko fakt: „Auf dem Foto ist nur Großmutter Josephine mit sieben Kindern, es fehlt Großvater Jan.“
Na zdjęciu jest tylko babcia Josephine z siedmiorgiem dzieci, brakuje dziadka Jana.
Data urodzenia, miejsce pochodzenia, zawód i miejsce śmierci Jana Bomerta nie wynikają z rękopisu. To wydanie ich nie uzupełnia. Kto oczekuje tu szeregu przodków, temu zostaje wskazana granica, którą sam autor uznaje za obowiązującą.
- Zmarł
- 11 października 1918 roku
- Dzieci pozostawione
- 7
- Najmłodsze dziecko
- Johann — urodzony po śmierci ojca, 1918/19
- Data urodzenia
- Pochodzenie
- Zawód
Jedno nazwisko, dwie pisownie. W dokumentach rodziny stoją obok siebie „Bomert“ i „Bohmert“: Adam Aleksander rodzi się na stronie 3 jako Bohmert, on i jego ojciec noszą w dalszym tekście Bomert. Tom zachowuje obie formy, a to wydanie idzie w tym za nim.
Ilustracja nr 3
Siedmioro dzieci i siedząca kobieta
Zdjęcie powstało w atelier, na malowanym tle z listowia i zasłony. Kobiety noszą jasne suknie, mężczyźni marynarki i krawaty, dwóch chłopców stroje marynarskie z dużym kołnierzem. Matka siedzi, dzieci stoją wokół niej — okazją do takiego zdjęcia była w tych rodzinach niemal zawsze strata.
Autor umieścił tę fotografię w swoim pierwszym rozdziale, nie obok rodziców, lecz jako dowód pochodzenia ojca. Pokazuje ona, co zostało po 11 października 1918 roku: siedmioro dzieci, z których najmłodsze jeszcze się nie urodziło.
Kto na zdjęciu jest którą osobą, podano tak, jak zapisał to autor. Niektóre z wymienionych osób są w rękopisie szerzej opisane — Ludwig jako pierwsza ofiara wojny w rodzinie, Henryk jako kronikarz, u którego Bohdan mieszkał w 1940 roku w Płońsku, Johann jako pan młody roku 1944.
Rejestr rodzeństwa
Co stało się z siedmiorgiem dzieci
Zebrane nie ze strony dziadka, lecz z całego tomu: każdy wpis podaje tylko to, co autor pisze o tej osobie.
-
Ludwignajstarszy brat
Został „gleich zu Beginn des Krieges“ stracony razem z żoną Wandą z domu Mac — pierwsza ofiara tej wojny w rodzinie.Autor nazywa go w tym miejscu wujkiem Ludwigiem; daty nie podaje.
zaraz na początku wojny.
- Sigismundbrat Ojciec Egona, Heinza, Jürgena i Petera. Egon i Jürgen pojechali w 2000 roku razem z autorem do Płońska, aby odwiedzić dom rodziny Heniek.Rozdziały 2 i 3 rękopisu
- Adam Aleksandernasz ojciec Urodzony 9 kwietnia 1912 roku w Woli Brwileńskiej koło Płocka. Introligator w Działdowie, następnie kupiec z przedsiębiorstwem towarów kolonialnych, tekstylnym i mleczarskim. Członek Armii Krajowej, aresztowany w kwietniu 1944 roku, torturowany w Nowym Dworze Mazowieckim i rozstrzelany w lesie.Rozdziały 1 do 3 rękopisu
- Irenasiostra Zamężna z Johannem Meyerem, zamieszkała w Siemiątkowie Koziebrodzkim. Jej gospodarstwo zatrudniało podczas okupacji polską rodzinę, którą po wkroczeniu Rosjan pozwoliło odejść w spokoju i odprowadziło aż na dworzec w Raciążu. W 1966 roku wuj Meyer zaprosił matkę do Niemiec Zachodnich.Rozdziały 2 i 3 rękopisu
- Henryknasz kronikarz rodzinny Mieszkał z żoną Karolą w Płońsku, w jednokondygnacyjnym domu. U niego mieszkał Bohdan, gdy od 1940 roku chodził do niemieckiej szkoły w Płońsku; Henryk po każdym powrocie kazał mu opróżniać kieszenie. W 2000 roku dom został sfotografowany i był w opłakanym stanie.Rozdział 2 rękopisu
-
Jadwigasiostra
Była w 1940 roku sołtysem wsi Słoszewo i dzięki „Gaben in Form von Gänsen und Enten“ sprawiła, że ojciec mógł otworzyć sklep w Ćwiklinku. Później spędziła jakiś czas w obozie dla Niemców w Lublinie.Rozdziały 2 i 3 rękopisu
dary w postaci gęsi i kaczek.
- Johannnajmłodszy brat Syn, z którym Josephine była w ciąży 11 października 1918 roku. W latach wojny przyjeżdżał do Łaszewa, gdy miał wolne od służby, i grał z Bohdanem w warcaby — najczęściej z jedenastoma zablokowanymi pionkami. 22 kwietnia 1944 roku ożenił się w Łaszewie z Olgą Krüger.Rozdział 2 rękopisu, ilustracja nr 24
Tom zaczyna się od pustego miejsca
Jan Bomert jest jedynym przodkiem w tym tomie, któremu należy się osobna strona i o którym nie stoi na niej ani słowo. Autor odnalazł dla niego portret — „E. Pawłowski in Płock“ stoi pod nim — i poza tym nie poświęcił mu ani słowa. Wszystko inne o nim stoi tam, gdzie pojawiło się mimochodem.
E. Pawłowski w Płocku.
Kto czyta kronikę od jej pierwszej karty, zaczyna więc nie od opowieści, lecz od tego, co daje archiwum rodzinne: od twarzy, jednej daty i listy siedmiorga dzieci, z których jedno było ojcem autora.